Categorieën
Building Cake

CEBUD en Cake werken samen aan financiële redzaamheid

Cake wil mensen helpen om hun financiën beter te begrijpen, onder controle te houden en te verbeteren. We werken daarvoor ook samen met specialisten zoals CEBUD, het Centrum voor budgetadvies en -onderzoek. We praten met Ilse Cornelis en Nele Peeters van CEBUD en Jessica Ruelens van Cake.

Cake heeft als missie het financiële welzijn van alle gebruikers te verbeteren. We doen dit in de eerste plaats door mensen te helpen om hun financiën te begrijpen, onder controle te houden en te verbeteren.  

Van bij het begin werken we dan ook al samen met specialisten in dit vakgebied. Zo ook met CEBUD. We spraken met Ilse Cornelis en een Nele Peeters van CEBUD en Jessica Ruelens van Cake. 

Ilse Cornelis
Nele Peeters

Wat is CEBUD? 

Ilse: CEBUD staat voluit voor Centrum voor budgetadvies en -onderzoek. Als onderzoeksgroep zijn we verbonden met de opleiding Sociaal Werk van de Thomas More-hogeschool. We doen enerzijds onderzoek en anderzijds bieden we ook dienstverlening die gebaseerd is op het onderzoek dat we doen. Zo dragen we de kennis die we vergaren ook uit naar het werkveld. We willen geen onderzoek doen omwille van het onderzoek maar ook echt iets terugdoen voor de maatschappij. Dat is onze missie.

Nele: We werken rond 3 belangrijke pijlers. Eerst en vooral bouwden we de voorbije jaren een unieke expertise op in praktijkgericht onderzoek naar en het gebruik van Referentiebudgetten voor maatschappelijke participatie. We proberen een antwoord te bieden op de vraag hoeveel inkomen iemand nodig heeft om te kunnen deelnemen aan de samenleving. We ontwikkelden hiervoor ook een tool (REMI) die gebruikt wordt door OCMW’s.

Daarnaast zetten we in onze projecten ook sterk in op twee andere pijlers. In de pijler Armoede richten we ons op de vraag hoe de maatschappelijke participatie van kwetsbare doelgroepen kan worden bevorderd. Hiervoor werken we samen met gemeenten en werken we mee beleidsmaatregelen uit.

In het Geld en Gedrag bestuderen we hoe we kunnen komen tot een effectieve budget- en schuldhulpverlening en hoe we ervoor kunnen zorgen dat consumenten financieel redzaam zijn. Het is vooral binnen deze pijler dat we samenwerken met Cake.  

Ilse: De inzichten en methoden over geld en menselijk gedrag zijn namelijk generiek. De gedragingen en mechanismen zijn niet alleen geldig voor mensen in financiële problemen. Ze zijn toepasbaar op iedereen die met geld omgaat. Wij allemaal dus!

Wat doen jullie zelf binnen CEBUD?

Ilse: Wij werken voornamelijk rond Geld en Gedrag. Ik ben psychologe van opleiding en heb veel interesse in hoe je gedragsverandering kan stimuleren, wat natuurlijk uitermate belangrijk is voor financiële redzaamheid. Daarnaast hou ik me ook graag bezig met de kwantitatieve en statistische analyses rond de referentiebudgetten.

Nele: Ik ben sociologe en kijk dan weer eerder naar de rol van ruimere patronen en maatschappelijke structuren. Ons team is multidisciplinair en bestaat naast sociologen ook uit een psychologe, een informaticus, een econome en een handelsingenieur.

Wat is financiële redzaamheid en wat heb je daarvoor nodig?

Nele: Financiële redzaamheid definieerden we al in 2011 als “duurzaam budgetmanagement”. Intussen zijn we geëvolueerd naar een nieuwe term en definitie: inkomsten en uitgaven in balans nu en in de toekomst.

Ilse: We zijn daarbij ook afgestapt van de term “zelfredzaamheid”. Het is belangrijk om ons af te vragen hoeveel “zelfredzaamheid” we mogen verwachten van iedereen? Door van “zelfredzaamheid” te gaan naar “redzaamheid” zeggen we dat hulp inschakelen best oké is. En soms ook echt nodig. Je hoeft het niet allemaal zelf te doen.

Nele: Om financieel redzaam te zijn heb je drie dingen nodig. Ten eerste een menswaardig inkomen, niet enkel op korte termijn maar ook op lange termijn. Ten tweede heb je financiële kennis en vaardigheden nodig. En ten derde moet je een gezond financieel gedrag vertonen. En die drie moeten in balans zijn.  

Ilse: Als je een hoog inkomen hebt maar onvoldoende financiële vaardigheden en een ongezond financieel gedrag, dan kan je evengoed in de problemen komen als iemand met de juiste vaardigheden en gedrag maar met een te laag inkomen.

Waarom werken CEBUD en Cake samen?

Jessica: Al in de eerste maanden van Cake, toen de ontwikkeling van de app nog niet was gestart, hebben wij contact opgenomen met CEBUD. We waren op zoek naar een wetenschappelijke onderbouwing voor het ontwerp van onze app. Tot dan hadden we al veel algemene onderzoeken gevonden uit het buitenland, maar we hadden nood aan lokale relevantie. We zochten kant- en klare richtlijnen voor België.

We hadden nood aan concrete antwoorden op vragen zoals “Wat is een goed inkomen?”, “Wat is een gezond uitgavenpatroon?”, “Hoeveel moet je sparen?”. Toen we hoorden over de referentiebudgetten van CEBUD wisten we meteen dat we aan het juiste adres waren.

Nele: Ook wij waren meteen enthousiast. Een app als Cake neemt veel drempels weg omdat alles automatisch verloopt van zodra je bankrekening gekoppeld is met de app. Bewustwording is de eerste stap in financiële redzaamheid. Je moet een overzicht hebben alvorens je kan gaan naar inzichten en naar gedragsverandering. 

Ilse: Die eerste stappen zijn daarin heel belangrijk. Als die geautomatiseerd worden in een app zoals Cake dan wordt er al een belangrijke drempel weggenomen. 

Dat inzicht kadert ook in het onderzoek rond Slow and Fast Thinking van de psycholoog Daniel Kahneman. We moeten mensen bewustmaken van automatisch gedrag. We schrikken allemaal wel eens op het einde van de maand wanneer het geld plots “weg” is. Als je dan wat dieper graaft, merk je dat de automatische uitgaven die dagelijks zonder nadenken gedaan worden bij sommige mensen de grootste hap uit het budget nemen. Ze passeren eens langs de snoepautomaat of kopen ‘s middags een afhaalbroodje. En op het einde van de maand zijn ze er makkelijk € 100 aan kwijt.

Jessica: En dat is ook hoe we de app nu lineair aan het ontwikkelen zijn. We willen mensen helpen om hun budget beter te begrijpen, controleren en verbeteren. De functionaliteiten die de app nu biedt, leggen vooral nog de focus op het begrijpen. We bieden super duidelijke overzichten van inkomsten en uitgaven per categorie en per week of per maand. Stilaan komen er meer functionaliteiten bij die zullen gaan richting controleren en verbeteren. Zo kan een gebruiker binnenkort ook zijn uitgaven vergelijken met het gemiddelde van een groep van Cake gebruikers met een gelijkaardig profiel. Als je weet dat je gemiddeld € 400 per maand uitgeeft aan boodschappen, dan kan je ook controleren of dat meer of minder dan gemiddeld is. Dat kader kan dan weer een aanleiding zijn tot gedragsverandering.  

Nele: Daarnaast vinden wij Cake ook een heel interessante onderzoekspartner. Wij hopen op termijn ook te leren uit de rapporten over de geanonimiseerde uitgavenpatronen van de gebruikers. Verandert het uitgavengedrag van mensen nadat ze de app beginnen gebruiken? Gaan gebruikers die bijvoorbeeld veel uitgeven aan kleding louter door inzicht te krijgen in de door hen gespendeerde bedragen en patronen ook hun gedrag aanpassen? Of gebeurt dat als ze hierop worden aangesproken?

Wat is de toegevoegde waarde van CEBUD bij de ontwikkeling van Cake?  

Jessica: We vinden dat we met de app een belangrijke rol vervullen in het financieel welzijn van gebruikers. Dat is een nobel doel maar dat brengt ook een zekere verantwoordelijkheid met zich mee. En daar willen we op de juiste manier mee omgaan door alles wat we bouwen te af te toetsen aan wetenschappelijke onderzoek en door er experten bij te betrekken. We kloppen dan ook regelmatig aan bij Ilse en Nele met diverse vragen.

Zo zullen we voor het weergeven van de gemiddelde uitgaven van Cake-gebruikers die als referentie dienen voor je uitgaven werken met een range in plaats van een exact bedrag.  

Wat verwachten jullie van Cake naar de toekomst toe?

Ilse: We hopen dat een app zoals Cake het taboe dat er nog steeds hangt rond geld wegneemt. In het onderwijs worden nu stilaan ook meer stappen gezet naar financiële educatie. Dat was dan ook echt nodig!

Nele: Uit een recent onderzoek blijkt ook dat jongeren weinig weten over hun geldzaken. Slechts 27 procent geeft zichzelf een hoge score als het gaat over financiële kennis. Een gebrek aan financiële kennis gaat samen met een lage financiële betrokkenheid, dat is de mate waarin jongeren op de hoogte zijn van hun financiën. Slechts bij 42 procent is dat het geval. Zeker bij wie financiële problemen heeft, zakt de betrokkenheid naar een dieptepunt. Ook blijkt dat veel ouders niet graag met hun kinderen over geld praten. Zeggen hoeveel je verdient, hoeveel je uitgeeft en hoeveel er op je spaarboekje staat, lijkt volgens het onderzoek anno 2020 nog steeds een taboe. 

Jessica: En dat willen we echt bij de basis aanpakken. In plaats van obscure omschrijvingen op je bankafschriften krijg je in de app duidelijke overzichten en gegroepeerde inzichten. En daar begint alles bij.

Wat mogen we nog verwachten van CEBUD en Cake samen?

Jessica: We blijven samenwerken voor de verdere ontwikkeling van de app. Maar binnenkort gaan we op deze blog ook artikelen met handige budgetfeiten en tips!

Nele: We gaan praten over het organiseren van uw administratie, het belang van inzicht in inkomen en uitgaven, besparingstips, goede bedoelingen, ...

Ilse: We willen vooral aantonen dat een goede financiële gezondheid meestal geen zware opofferingen vraagt. Je kan mits kleine structurele aanpassingen in je gedrag heel wat bereiken en het toch nog even leuk en gezellig hebben. Sparen hoeft dus echt niet altijd pijn te doen.  

Klaar om de Cake app te downloaden? De app is beschikbaar via Google Play en in de App Store.

Door Sophie

Head of Marketing & Communication